Ad
Breaking🔥

ZIJUE SABABU 13 ZINAZOCHANGIA KUDIDIMIA KWA MAADILI YA JAMII TANZANIA

 SABABU 13 ZINAZOCHANGIA KUDIDIMIA KWA MAADILI YA JAMII TANZANIA

Na Rogers Msindo Njagala

UTANGULIZI

Katika kipindi cha hivi karibuni, kumekuwa na mijadala mbalimbali kuhusu mwenendo wa maadili katika jamii ya Kitanzania. Viongozi wa Serikali, viongozi wa dini, wazazi, walezi na wadau mbalimbali wa kijamii wamekuwa wakitoa tahadhari kuhusu vitendo vinavyohatarisha ustawi wa jamii, hususan kwa vijana na watoto.

Miongoni mwa masuala yanayoibua mjadala ni ongezeko la vitendo vya ukatili wa kingono, ubakaji, ulawiti, matumizi ya dawa za kulevya, matumizi mabaya ya mitandao ya kijamii na tabia nyingine zinazoweza kuathiri malezi na makuzi ya watoto.

Kutokana na uchambuzi wangu wa masuala ya kijamii na ufuatiliaji wa mwenendo wa jamii kwa kipindi cha takribani miaka miwili, nimebaini mambo 13 ambayo, kwa mtazamo wangu, yanachangia kudhoofika kwa maadili katika jamii yetu.

Lengo la makala hii si kulaumu kundi fulani la watu, bali kuibua mjadala, kuikumbusha jamii wajibu wake na kuiomba Serikali pamoja na wadau wengine kuchunguza changamoto hizi na kuweka mikakati madhubuti ya kuzitatua.

Hizi hapa sababu 13 ninazoona zinahitaji kupewa uzito.

1. SHUGHULI ZA VIGODORO ZISIZOZINGATIA MAADILI

Vigodoro ni miongoni mwa shughuli za burudani zinazohusisha mikusanyiko ya watu wa rika mbalimbali, wakiwemo watoto, vijana na watu wazima.

Changamoto hujitokeza pale baadhi ya washiriki wanapovaa mavazi yanayoacha wazi sehemu kubwa ya miili yao na kufanya maonesho ya kucheza kwa namna inayoweza kuwa na maudhui ya kingono mbele ya watoto.

Kwa mfano, baadhi ya wanawake huonekana wakitumia mavazi yanayobana au kuonesha maumbo ya miili yao, huku wakicheza kwa miondoko inayoweza kuibua maswali kuhusu aina ya maudhui yanayowasilishwa kwa watoto wanaohudhuria shughuli hizo.

Ni muhimu kujiuliza: Je, tunapanga burudani hizi kwa kuzingatia uwepo wa watoto? Je, tunatambua athari zinazoweza kujitokeza pale watoto wanaposhuhudia maonesho yenye maudhui ya kingono katika umri mdogo?

Ninaiomba Serikali kwa kushirikiana na jamii kuweka mwongozo wa shughuli hizo ili burudani ziendelee kuwepo bila kuathiri malezi ya watoto.

2. BAADHI YA WASANII KUTUMIA MAUDHUI YANAYOCHOCHEA NGONO

Wasanii wana nafasi kubwa katika kujenga au kuathiri mwenendo wa jamii kwa sababu kazi zao hutazamwa na kusikilizwa na watu wa rika mbalimbali.

Hata hivyo, baadhi ya wasanii wa muziki na waigizaji wamekuwa wakitengeneza video zenye mavazi na miondoko inayolenga kuonesha maumbo ya miili kwa namna inayoweza kutafsiriwa kuwa na maudhui ya kingono.

Jambo hili linahitaji tafakari ya pamoja, hasa tunapozingatia kuwa watoto na vijana ni sehemu kubwa ya watazamaji wa televisheni na watumiaji wa mitandao ya kijamii.

Ni wajibu wa wazazi, wasanii, watayarishaji wa maudhui na vyombo vya usimamizi kuhakikisha kuwa kazi za sanaa zinazingatia umri wa watazamaji na hazichochei maudhui yasiyofaa kwa watoto.

Wasanii wanaweza kutengeneza kazi zenye mvuto na mafanikio bila kutegemea maudhui yanayodhalilisha utu au kuhamasisha tabia zisizofaa.

3. MATANGAZO YA POMBE KATIKA VYOMBO VYA HABARI NA MITANDAO YA KIJAMII

Matangazo ya vileo katika televisheni na mitandao ya kijamii ni eneo jingine linalohitaji uangalizi.

Watazamaji wa vyombo hivyo si watu wazima pekee, bali pia watoto na vijana ambao bado wako katika hatua za kujenga mitazamo na tabia zao.

Swali la msingi ni je, tunalindaje watoto dhidi ya matangazo yanayoweza kuwafanya waone matumizi ya pombe kuwa sehemu ya kawaida au alama ya mafanikio katika maisha?

Ni muhimu kuzingatia athari za matumizi ya pombe, hususan kwa vijana, na kuhakikisha matangazo yanafuata sheria na miongozo inayolenga kuwalinda watoto.

Serikali, vyombo vya habari na taasisi za udhibiti zinapaswa kuimarisha usimamizi wa matangazo hayo ili kuhakikisha kuwa biashara haipewi nafasi ya kuhatarisha afya na malezi ya kizazi kijacho.

4. BAADHI YA SHUGHULI ZINAZOFANYIKA KATIKA MABWAWA YA KUOGELEA

Mabwawa ya kuogelea ni maeneo muhimu ya michezo, burudani na mazoezi. Hata hivyo, baadhi ya shughuli zinazofanyika katika maeneo hayo, hasa wakati wa sikukuu, zinahitaji kuangaliwa kwa karibu.

Kuna mazingira ambayo vijana wa kike na wa kiume hukusanyika na kuogelea kwa pamoja wakiwa katika mavazi ya kuogelea. Kwa mtazamo wangu, suala linalopaswa kupewa kipaumbele si uwepo wa vijana hao katika mabwawa, bali ni namna maeneo hayo yanavyosimamiwa na kuhakikisha usalama, heshima na ulinzi wa watoto.

Ni muhimu kuwepo kwa kanuni zinazoeleweka kuhusu matumizi ya mabwawa, usimamizi wa watoto, ulinzi dhidi ya unyanyasaji wa kingono na kuhakikisha shughuli za burudani zinaendeshwa katika mazingira salama.

Ninashauri wazazi na wamiliki wa mabwawa kushirikiana katika kuhakikisha maeneo hayo yanakuwa salama kwa kila rika.

5. MICHEZO YA PLAYSTATION NA KAMARI

Michezo ya PlayStation na shughuli za kamari ni eneo jingine linalohitaji uangalizi, hasa pale watoto na vijana wanaposhiriki bila usimamizi wa kutosha.

Baadhi ya watoto hutumia fedha za wazazi au walezi bila ruhusa ili kucheza michezo hiyo. Katika mazingira mengine, vijana huingia katika kamari wakitarajia kupata fedha kwa haraka.

Tabia ya kutafuta fedha kwa njia zisizo halali ili kukidhi mahitaji ya michezo au kamari inaweza kuwafanya baadhi ya vijana kuingia katika vitendo vya wizi na udanganyifu.

Hata hivyo, ni muhimu kutofautisha michezo ya burudani na kamari, kwa kuwa si kila mchezo wa PlayStation una madhara hayo.

Naiomba Serikali kuimarisha usimamizi wa maeneo yanayoendesha kamari, kuhakikisha watoto hawashiriki katika shughuli zilizopigwa marufuku kwa umri wao na kutoa elimu kuhusu madhara ya uraibu wa kamari.

6. MADANGURO NA KASINO

Uwepo wa biashara za ngono na maeneo ya kamari ni changamoto nyingine inayohitaji mjadala wa kina.

Katika baadhi ya mazingira, shughuli hizo zinaweza kuhusishwa na unyonyaji wa kingono, usafirishaji haramu wa binadamu, ukatili, matumizi ya dawa za kulevya na kuingizwa kwa vijana katika vitendo hatarishi.

Changamoto imeongezeka kutokana na matumizi ya mitandao ya kijamii, ambako baadhi ya watu hutumia WhatsApp, Facebook, TikTok na Instagram kutangaza au kuratibu shughuli zinazohusiana na biashara hizo.

Serikali inapaswa kuimarisha ufuatiliaji wa shughuli hizo kwa kuzingatia sheria, kulinda wahanga wa unyonyaji na kuhakikisha watoto hawawi sehemu ya mazingira yanayoweza kuwahatarisha.

Pia jamii inapaswa kutoa taarifa kwa mamlaka husika pale inapobaini vitendo vya unyonyaji au ukatili.

7. MAFUNZO YA UNYAGO NA KICHENI PATI KUFANYIKA HADHARANI

Unyago ni sehemu ya mila na desturi za baadhi ya jamii nchini Tanzania, ukiwa na lengo la kutoa mafunzo ya malezi, uwajibikaji na maisha ya utu uzima.

Hata hivyo, changamoto hujitokeza pale baadhi ya mafunzo yanapowasilishwa hadharani, mbele ya watoto au watu ambao hawakupaswa kuwa sehemu ya mafunzo hayo.

Baadhi ya maudhui yanayohusiana na miondoko ya mwili na masuala ya faragha yanaweza kuwasilishwa kwa namna isiyozingatia umri wa watazamaji.

Ni muhimu kutofautisha mila zinazojenga jamii na namna zinavyotekelezwa katika mazingira ya sasa.

Ninashauri Serikali, viongozi wa kimila na wadau wa malezi kuweka mwongozo wa namna mafunzo hayo yanavyopaswa kutolewa, ili kuhifadhi mila zenye manufaa huku tukilinda utu na usalama wa watoto.

8. USIMAMIZI DHAIFU WA SHEREHE ZA MAHAFALI SHULENI

Mahafali ya shule za msingi na sekondari ni sehemu muhimu ya kusherehekea mafanikio ya wanafunzi baada ya kukamilisha hatua fulani ya elimu.

Hata hivyo, baadhi ya sherehe hizo zimekuwa zikizua maswali kuhusu mavazi, nyimbo na aina ya burudani zinazotolewa.

Nimewahi kushuhudia mazingira ambayo shule ilitoa maelekezo kwa wazazi kuhakikisha wanafunzi wa kike wanashona sketi ndefu zinazofunika magoti, lakini katika siku ya mahafali wanafunzi hao walivalishwa sare maalumu za sherehe ambazo zilikuwa fupi.

Pia, baadhi ya mahafali huambatana na nyimbo na miondoko ya kucheza ambayo haina uhusiano wa moja kwa moja na madhumuni ya elimu na malezi.

Hapa tunapaswa kujiuliza: Je, mahafali yanapaswa kuwa sehemu ya kuonesha mafanikio ya kielimu au kugeuzwa kuwa burudani isiyo na mipaka?

Nashauri Wizara ya Elimu na mamlaka zinazohusika kuweka mwongozo wa pamoja kuhusu uendeshaji wa mahafali, mavazi, burudani na usimamizi wa wanafunzi ili kulinda heshima ya taasisi za elimu.

9. WATOTO KUHUDHURIA SHEREHE ZA WAKUBWA BILA UANGALIZI

Harusi na sherehe za Kitchen Party ni matukio muhimu katika jamii, lakini baadhi yake huambatana na matumizi ya pombe, nyimbo na ujumbe unaohusu masuala ya watu wazima.

Changamoto hujitokeza pale watoto wanapohudhuria shughuli hizo bila kuzingatiwa kwa umakini maudhui wanayokutana nayo.

Mtoto anapokuwa katika mazingira ambayo watu wazima wamelewa, wanatoa ujumbe wa kingono au kushiriki burudani zisizozingatia uwepo wa watoto, anaweza kukutana na maudhui yasiyolingana na umri wake.

Ni wajibu wa wazazi na waandaaji wa sherehe kutambua kuwa si kila shughuli ya watu wazima inafaa kuhudhuriwa na watoto.

Nashauri kuwepo kwa utaratibu wa kutenganisha shughuli zinazohusisha watoto na zile zenye maudhui yanayowahusu watu wazima pekee.

10. WATOTO KUTUMIKA KUENDESHA SHUGHULI ZA WATU WAZIMA KAMA MC

Katika baadhi ya sherehe, ikiwemo harusi na Kitchen Party, watoto na vijana wadogo hupewa jukumu la kuwa waongoza shughuli (MC).

Changamoto hujitokeza pale wanapopewa nafasi ya kuongoza shughuli zenye maudhui ya watu wazima, ikiwemo masuala ya ndoa, mahusiano na masuala ya faragha.

Watoto wanapaswa kulindwa dhidi ya kulazimishwa au kuingizwa katika majukumu yanayowahitaji kutumia lugha na uelewa wa masuala ambayo bado hayalingani na hatua yao ya ukuaji.

Ninashauri waandaaji wa sherehe kuzingatia umri na ukomavu wa mtoto kabla ya kumpa jukumu la kuongoza shughuli, huku wakihakikisha maudhui yanayowasilishwa yanaendana na umri wake.

11. MIKUSANYIKO YA VIJANA KATIKA FUKWE WAKATI WA SIKUKUU

Fukwe za bahari, maziwa na maeneo ya mito ni sehemu muhimu za mapumziko na burudani kwa familia na vijana.

Hata hivyo, wakati wa sikukuu, baadhi ya maeneo hayo hukusanya watu wengi na wakati mwingine kukosekana kwa usimamizi wa kutosha kunaweza kusababisha vitendo vya unyanyasaji, matumizi ya vileo, dawa za kulevya na vitendo vingine vinavyohatarisha usalama wa watoto.

Ni muhimu kutambua kuwa kuogelea kwa pamoja au kutumia mavazi maalumu ya kuogelea si kosa lenyewe. Kinachohitaji kudhibitiwa ni vitendo vya udhalilishaji, unyanyasaji, ukosefu wa usalama na mazingira yanayoweza kuwahatarisha watoto.

Nashauri mamlaka za maeneo husika, wazazi na waendeshaji wa shughuli za ufukweni kuongeza uangalizi, kuweka kanuni na kuhakikisha watoto wanapata ulinzi unaostahili.

12. DISKO TOTO ZISIZOSIMAMIWA VIZURI

Disko toto zimekuwa sehemu ya burudani kwa watoto na vijana, lakini baadhi ya shughuli hizo zinaibua maswali kuhusu usimamizi na usalama wa washiriki.

Kimsingi, burudani kwa watoto si jambo baya. Tatizo hujitokeza pale shughuli hizo zinapofanyika bila usimamizi wa watu wazima, bila udhibiti wa maudhui ya muziki na bila kuhakikisha mazingira ni salama.

Baadhi ya vijana hukodi magari na kwenda kwenye kumbi au maeneo ya burudani bila uangalizi wa wazazi au walezi.

Pia, kuna haja ya kuchunguza madai kuhusu matumizi ya dawa za kulevya na vileo katika baadhi ya mikusanyiko hiyo.

Ninashauri Serikali na mamlaka za maeneo husika kuhakikisha shughuli za Disko Toto zinafanyika kwa kufuata taratibu, zinasimamiwa na watu wenye dhamana na zinakuwa na mifumo ya kuwalinda watoto dhidi ya vitendo vya ukatili na unyonyaji.

13. MATUMIZI YA MITANDAO YA KIJAMII KUTANGAZA MAUDHUI YA KINGONO

Mitandao ya kijamii imekuwa sehemu muhimu ya mawasiliano, biashara na kujitangaza. Hata hivyo, matumizi yake yasiyozingatia maadili na usalama yanaweza kuleta changamoto kubwa katika jamii.

Baadhi ya watumiaji wa mitandao hiyo wamekuwa wakichapisha picha zinazoonesha sehemu kubwa ya miili yao, kuweka mawasiliano yao na kutoa ujumbe unaohusiana na kutafuta wenza au mahusiano ya kingono.

Mwenendo huo unaweza kuwafanya vijana kukutana na maudhui yasiyofaa, kuingia katika mahusiano hatarishi au kuwa wahanga wa utapeli, unyanyasaji na unyonyaji wa kingono.

Aidha, watoto wanaweza kuiga tabia wanazoziona katika mitandao bila kuelewa madhara yake.

Hata hivyo, ni muhimu kuheshimu faragha na uhuru wa mtu kutumia mitandao ya kijamii, huku tukisisitiza uwajibikaji na ulinzi dhidi ya maudhui yanayowahusisha watoto au yanayochochea unyonyaji.

Serikali, wazazi na kampuni za teknolojia zinapaswa kuimarisha elimu ya matumizi salama ya mitandao, pamoja na kuchukua hatua dhidi ya vitendo vya udanganyifu, unyanyasaji na biashara haramu za kingono.

HITIMISHO: TUSIPUUZE ISHARA ZA MMOMONYOKO WA MAADILI

Nimeeleza mambo 13 ambayo, kwa mtazamo wangu, yanachangia kudhoofika kwa maadili katika jamii yetu. Lengo langu kuu ni kuibua mjadala wa kitaifa na kuishauri Serikali pamoja na wadau wengine kufanya uchunguzi wa kina ili kubaini ukubwa wa changamoto hizi na kuweka mikakati ya kudumu.

Ni muhimu kuelewa kuwa suala la maadili haliwezi kutatuliwa kwa kulaumu kundi moja la watu, wala kwa kutoa matamko pekee. Linahitaji ushirikiano wa familia, shule, viongozi wa dini, viongozi wa kimila, Serikali, vyombo vya habari na jamii kwa ujumla.

Nashauri Serikali kupitia sheria na kanuni zilizopo, kubaini maeneo yenye mapungufu na kuona umuhimu wa kufanya marekebisho au kuweka mifumo mipya pale inapohitajika.

Wazazi nao wanapaswa kurejesha nguvu katika malezi ya watoto, kufuatilia marafiki zao, matumizi ya simu na mitandao ya kijamii pamoja na kuwapa elimu sahihi kuhusu maisha, heshima na uwajibikaji.

Vilevile, vyombo vya habari na wasanii wanapaswa kutambua nafasi yao katika kujenga jamii yenye misingi imara ya maadili.

Tukumbuke kuwa watoto wa leo ndiyo viongozi wa kesho. Tukishindwa kuwapa malezi bora, elimu sahihi na mazingira salama, tunaweza kujikuta tukikabiliana na changamoto kubwa zaidi katika siku zijazo.

TUSIPOKUWA NA UJASIRI WA KUZIBA UFA LEO, TUTALAZIMIKA KUJENGA UKUTA KESHO.

Maadili ni msingi wa jamii imara. Tuilinde familia, tuwalinde watoto na tuhifadhi tunu njema za jamii yetu.

Rogers Msindo Njagala

Mtafiti na mchambuzi wa masuala ya kijamii kitaifa na kimataifa

Dar es Salaam

Mawasiliano: 0684 553947

Post a Comment

Previous Post Next Post